درس ۲۴ · دانش و هنر در ایران باستان

قبل از مهاجرت آریایی‌ها، تمدن‌هایی مانند ایلام صاحب خط بودند.

در زمان هخامنشیان ایرانیان خط میخی را از اقوام بین‌النهرین اقتباس کردند و تغییر دادند. کتیبه‌های بیستون و تخت جمشید به پارسی باستان و خط میخی نوشته شده‌اند.

در دوره‌های اشکانی و ساسانی خط پهلوی رایج بود.

ایرانیان باستان در علوم و فنون پیشرفت چشمگیر داشتند. بناهای عظیم، سدها، پل‌ها و ابزارها نشان می‌دهد با ریاضی، هندسه، زمین‌شناسی و… آشنا بودند.

در نجوم پیشرفت کردند و تقویم خورشیدی (شمسی) ساختند: سال ۱۲ ماه ۳۰ روزه + ۵ روز پایانی — از کم‌نظیرترین تقویم‌های دنیا.

در پزشکی خواص گیاهان را می‌شناختند. در اوستا از سه نوع پزشک یاد شده: جراح · پزشک معمولی · پزشک دعا.

شاپور ساسانی در جندی‌شاپور (خوزستان) مدرسهٔ پزشکی و بیمارستان تأسیس کرد — از قدیمی‌ترین مدارس پزشکی جهان. دانشمندان برجستهٔ کشورهای دیگر را هم برای تدریس دعوت می‌کرد.

معماری ایران باستان با بناهای عظیم شناخته می‌شود: تخت جمشید · کاخ‌های هخامنشی · طاق کسری · آتشکده‌ها · پل‌ها و سدها.

هنرهایی مانند حجاری، فلزکاری، سفالگری، پارچه‌بافی و ساخت ظرف‌هایی به شکل جانوران (ریتون / تکوک) رواج داشت.

آیین‌های پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای بر جوانمردی، ازخودگذشتگی و پرورش جسم و اخلاق تأکید دارند و بخشی از گذشته را حفظ کرده‌اند.

زبان پارسی (باستان → پهلوی → دری) · خط میخی و پهلوی · تقویم شمسی · پزشکی جندی‌شاپور · معماری و هنر — همه نشان‌دهندهٔ شکوه دانش و هنر ایران باستان‌اند.

📌 جمع‌بندی فصل ۱۰ · ایران باستان
درس ۱۹–۲۰: آریایی‌ها و ادارهٔ امپراتوری
درس ۲۱–۲۲: اوضاع اجتماعی و اقتصادی
درس ۲۳–۲۴: عقاید، سبک زندگی، دانش و هنر