درس ۱۲ · خدمات متقابل اسلام و ایران

شهید مرتضی مطهّری · فصل اسلام و انقلاب اسلامی
صفحه ۱۰۸ · شروع درس

خدمات متقابل اسلام و ایران

صورت رسمی کتاب:

فیلترشکن خود را خاموش کنید. بسته به سرعت اینترنت شما فایل صوتی دیر یا زود پخش می‌شود.

شاید اوّلین فرد مسلمان ایرانی، سلمان فارسی است که پیامبر بزرگوار اسلام (ص) دربارهٔ او فرمودند: «سلمانُ مِنّا اهلَ البیت.»

اسلام آیین و قانونی است که متعلّق به همهٔ افراد بشر است و بر زبان خاصّی تکیه نمی‌کند؛ بلکه هر ملّتی با خط و زبان خود می‌تواند بدون هیچ مانع از آن پیروی کند. بنابراین اگر می‌بینید ایرانیان پس از قبول اسلام باز بر زبان فارسی تکلّم کردند، هیچ جای تعجّب نیست.

یکی از موفّقیّت‌های اسلام این است که ملل مختلف با زبان‌ها و فرهنگ‌های گوناگون آن را پذیرفتند و هر یک به سهم خود خدماتی کرده‌اند.

اگر زبان فارسی از میان رفته بود، ما امروز آثار گران‌بها و شاهکارهای اسلامی ارزنده‌ای چون مثنوی، گلستان، دیوان حافظ، آثار نظامی و صدها اثر زیبای دیگر نداشتیم. در سراسر این آثار، مفاهیم اسلامی و قرآنی موج می‌زند و پیوند اسلام را با زبان فارسی جاودان می‌سازد.

پس از ظهور اسلام و تشکیل حکومت اسلامی، تمدّن عظیم و بسیار کم‌نظیری به وجود آمد که تاریخ آن را به نام «تمدّن اسلامی» می‌شناسد. در این تمدّن ملت‌های گوناگون از آسیا و آفریقا و حتی اروپا شرکت داشتند؛ اما سهم عمده از آن ایرانیان است.
صفحه ۱۰۹ · ادامه

ایران در پرتو اسلام

ایران در پرتو گرایش به اسلام، هم‌دوش با سایر ملل اسلامی و پیشاپیش همهٔ آنها، متعلّق به یک تمدّن شکوهمند به نام تمدّن اسلامی شد.

اسلام دروازهٔ سرزمین‌های دیگر را بر روی ایرانی و دروازهٔ ایران را بر روی فرهنگ‌ها و تمدّن‌های دیگر باز کرد. دو تجربه برای ایرانیان حاصل شد: یکی اینکه توانستند هوش و لیاقت و استعداد خویش را به دیگران عملاً ثابت کنند؛ دیگر اینکه توانستند سهم عظیمی در تکمیل و توسعهٔ یک تمدّن عظیم جهانی به خود اختصاص دهند.

استعدادهایی نظیر بوعلی، فارابی، ابوریحان، خیّام، خواجه نصیرالدّین طوسی، ملّاصدرا و صدها عالم طبیعی و ریاضی و مورّخ و جغرافی‌دان و پزشک و ادیب و فیلسوف و عارف در این بنای عظیم فرهنگ اسلامی پرورش یافتند.

ایرانیان خدمات بسیار شایانی به اسلام کرده‌اند و آن خدمات از روی صمیمیت و اخلاص و ایمان بوده است. شاهکارهای بشری تنها و تنها با عشق و ایمان پدید می‌آیند.

شاهکارهای هنری ایران در دورهٔ اسلامی — معماری، نقّاشی، خوش‌نویسی و… — بیشتر در زمینه‌های دینی–اسلامی بوده است. قرآن‌هایی که در موزه‌های مختلف هست، اوج هنر ایرانی را در زمینه‌های اسلامی نشان می‌دهد.
صفحه ۱۱۰ · پایان متن + خودارزیابی + ضمیر
یکی از مظاهر خدمات فرهنگی ایرانیان به اسلام، خدماتی است که از راه زبان فارسی کرده‌اند. ادبا و عرفا و سخنوران ایرانی، حقایق اسلامی را با جامهٔ زیبایی شعر و نثر فارسی آراسته‌اند. «مثنوی مولانا» بهترین شاهد برای سخن ماست.

شهید مرتضی مطهّری

خودارزیابی

بعد از ۲ اشتباه راهنمای غیرمستقیم باز می‌شود.

۱. معنای «سلمانُ مِنّا اهلَ البیت» چیست؟
پیامبر دربارهٔ سلمان فارسی فرمودند — اهل بیت.
۲. چگونه زبان فارسی به گسترش تمدّن اسلامی کمک کرده است؟
مثنوی، گلستان، حافظ… مفاهیم اسلامی را جاودان کرده‌اند.
۳. چگونه می‌توان به تمدّن اسلام و ایران بیشتر خدمت کرد؟

دانش زبانی · ضمیر و مرجع ضمیر

کلمه‌هایی مانند من، او، شما، ـم، ـش که به‌جای اسم می‌نشینند = ضمیر
کلمه‌ای که ضمیر به آن برمی‌گردد = مرجع ضمیر
مریم دانش‌آموز پرتلاشی است؛ دوستانش آیندهٔ خوبی را برای او پیش‌بینی می‌کنند.
مرجع «ش» و «او» = مریم
صفحه ۱۱۱ · انواع ضمیر · گفت‌وگو

ضمیر جدا و پیوسته

ضمیر جدا
مفردجمع
منما
توشما
اوایشان
ضمیر پیوسته
مفردجمع
ـمـمان
ـتـتان
ـشـشان
تمرین · ضمیر را پیدا کن و نوعش را بگو
جدا = مستقل (من، او) · پیوسته = چسبیده (ـش، ـم)

گفت‌وگو

۱. تصویری از هنرهای اسلامی–ایرانی توصیف کن.
۲. دربارهٔ یکی از بزرگان ایران که به زبان فارسی خدمت کرده تحقیق کن.
صفحه ۱۱۲ · فعالیت‌های نوشتاری

فعالیت‌های نوشتاری

۱. معنی واژه‌ها
۲. برای هر واژه دو هم‌خانواده بنویس
۳. ضمیرهای پیوسته و جدا را مشخص کن
شهید رجایی به همراهش گفت: من این نظم را از آقای بهشتی یاد گرفته‌ام.
مصطفی دست‌هایش را داخل جیبش فرو برد.
ما همه مشتاقیم تا ترجمه‌تان را بخوانیم.