درس ۱۴ · امام خمینی (قدس سرّه)

چند ماه از تولّد روح‌الله گذشته بود که صدای شلیک گلوله‌ای در کوهستان‌های میان خمین و اراک پیچید. به دنبال آن، سواری سرفراز از پشت اسب به خاک افتاد. آن سوار پدرش، سیّد مصطفی بود که به دست مزدوران خان، ناجوانمردانه هدف گلوله قرار گرفت و از پا درآمد. روح‌الله بی‌آنکه خود بداند، در چند ماهگی، فرزند شهیدی دلاور شد. بدین‌گونه بود که این کودک بدون داشتن هیچ خاطره‌ای از پدر، بزرگ شد.

وقتی به سنّ تحصیل رسید، او را در شهر خمین به مکتب‌خانه فرستادند. در هفت‌سالگی توانست قرآن را ختم کند. وی تا نوزده‌سالگی در خمین درس خواند و برای ادامهٔ تحصیل، حوزهٔ علمیهٔ اراک را برگزید. در آنجا با استادی آشنا شد که چندی بعد یکی از مهم‌ترین حوزه‌های علمیهٔ اسلامی را در قم تأسیس کرد: آیت‌الله عبدالکریم حائری (ره).

امام از دورهٔ نوجوانی و جوانی سعی کرد در همهٔ زمینه‌ها رشد و پیشرفت کند. مهربانی، سادگی، فروتنی، خوش‌خلقی، نظم و دقّت و سیمای جذّاب از ویژگی‌های درخشان ایشان بود. در همان دوران جوانی، صاحب ویژگی‌های اخلاقی و اعتقادی خاصّی شد که سال‌ها بعد تأثیر بسیار زیادی بر دیگران گذاشت و دنیای اسلام را دگرگون کرد.

پس از درگذشت آیت‌الله العظمی بروجردی (ره)، در سال ۱۳۴۰، بسیاری از علما و روحانیان، ایشان را به مرجعیت انتخاب کردند.

امام خمینی (قدس سرّه) در سال ۱۳۴۱ مبارزهٔ آشکار و سخت خود را با شاه و بیگانگان آغاز کرد و مردم ایران که فریاد او را حرف دل خود می‌دانستند، با طرفداری و اطاعت از وی، مخالفت خود را با حکومت پهلوی نشان دادند.

حکومت شاه در پانزدهم خرداد ۱۳۴۲ آیت‌الله خمینی را دستگیر و زندانی کرد. مردم به نشانهٔ اعتراض در بسیاری از شهرها تظاهرات کردند و شمار فراوانی به شهادت رسیدند. سرانجام امام آزاد شد و در سیزدهم آبان ۱۳۴۳ نخست به ترکیه و سپس به نجف عراق تبعید گردید. در سال ۱۳۵۶ فرزند بزرگوار امام، حاج‌آقا مصطفی، در نجف به طرز مرموزی به شهادت رسید.

امام تا سال ۱۳۵۷ علاوه بر تدریس و تألیف کتاب، پرچم مبارزه با ظلم شاه و کشورهای استعمارگر به‌ویژه آمریکا را برافراشته نگاه داشت. حکومت عراق به درخواست شاه اقامت امام را ممنوع کرد. امام ناگزیر به پاریس رفت و از آنجا رهبری نهضت را که به یک انقلاب بزرگ تبدیل شده بود، بر عهده گرفت.

نیمه‌های پاییز ۱۳۵۷ بود. برخلاف همهٔ پاییزها که کلاس‌های درس مدارس و دانشگاه‌ها فعّال بودند، در آن پاییز دانش‌آموزان و دانشجویان به فرمان امام اعتصاب کرده بودند. همه به فرمان امام در کوچه‌ها و خیابان‌ها تظاهرات می‌کردند. آن روزها ملّت یک آموزگار داشت و او کسی جز امام خمینی نبود.

سرانجام پس از آنکه هزاران زن و مرد مسلمان و انقلابی به شهادت رسیدند، شاه در دی‌ماه از ایران گریخت و امام روز ۱۲ بهمن پس از ۱۵ سال دوری از وطن با استقبال باشکوه مردم بازگشت. ده روز بعد در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ انقلاب اسلامی به پیروزی رسید و جمهوری اسلامی ایران پایه‌گذاری شد.

امام پس از پیروزی بیش از ده سال رهبری کشور را بر عهده داشت. هم‌چنان افتاده و فروتن بود. هیچ‌گاه قدرت او را از یاد خدا و محبّت به مردم غافل نساخت. سرانجام شب چهاردهم خرداد ۱۳۶۸ محبوب‌ترین شخصیّت جهان اسلام به خدا پیوست. امام رفت اما راه او به‌یادگار ماند.