درس ۱ · زنگ آفرینش

صفحه به صفحه · مثل کتاب
صفحه ۱۲ کتاب · شروع درس

زنگ آفرینش

صورت رسمی کتاب:

فیلترشکن خود را خاموش کنید. بسته به سرعت اینترنت شما فایل صوتی دیر یا زود پخش می‌شود. پنجره‌ای جدا از سایت رسمی رشد باز می‌شود.

۱صبح یک روز نوبهاری بود / روزی از روزهای اوّل سال
۲بچّه‌ها در کلاس جنگل سبز / جمع بودند دور هم، خوش‌حال
۳بچّه‌ها گرم گفت‌وگو بودند / باز هم در کلاس، غوغا بود
۴هر یکی برگ کوچکی در دست / باز انگار، زنگ انشا بود
صفحه ۱۳ کتاب · ادامه شعر

ادامهٔ زنگ آفرینش

۵تا معلّم زِ گردِ راه رسید / گفت با چهره‌ای پُر از خنده:
۶«باز موضوع تازه‌ای داریم: / آرزویِ شما در آینده»
۷شبنم از روی برگ گل برخاست / گفت: می‌خواهم آفتاب شوم
۸ذرّه‌ذرّه به آسمان بروم / ابر باشم، دوباره آب شوم
۹دانه آرام بر زمین غلتید / رفت و انشایِ کوچکش را خواند
۱۰گفت: باغی بزرگ خواهم شد / تا ابد سبزِ سبز خواهم ماند
۱۱غنچه گفت: گرچه دلتنگم / با نسیم بهار و بلبلِ باغ
۱۲مثلِ لبخند، باز خواهم شد / گرمِ راز و نیاز خواهم شد
۱۳جوجه گنجشک گفت: می‌خواهم / روی هر شاخه جیک‌جیک کنم
۱۴فارغ از تنگِ قفس‌ها باشم / در دلِ آسمان، رها باشم
۱۵جوجهٔ کوچکِ پرستو گفت: / تا افق‌های دور، کوچ کنم
۱۶کاش با باد رها شوم! / باز پیغمبرِ بهار شوم!
صفحه ۱۴ کتاب · پایان شعر + خودارزیابی

پایان شعر

۱۷جوجه‌های کبوتران گفتند: / کاش می‌شد کنار هم باشیم!
۱۸توی گنبدهای یک قصر / روز و شب، زائرِ حرم باشیم!
۱۹زنگ تفریح را که زنجره زد / باز هم در کلاس غوغا شد
۲۰هر یک از بچّه‌ها به سویی رفت / و معلّم دوباره تنها شد
۲۱با خودش زیر لب چنین می‌گفت: / آرزوهایتان چه رنگین است!
۲۲کاش روزی به کام خود برسید / بچّه‌ها، آرزوی من این است!

قیصر امین‌پور

خودارزیابی

پاسخ بده. بعد از ۲ اشتباه می‌توانی راهنمای غیرمستقیم ببینی.

۱. چه کسانی در کلاس جنگل سبز آرزوهای خود را مطرح کردند؟
به بیت‌هایی نگاه کن که بعد از نام کسی، فعل «گفت» آمده است.
۲. منظور شبنم از «می‌خواهم آفتاب شوم» چیست؟
بیت ۸ را دوباره بخوان: «ابر باشم، دوباره آب شوم».
۳. اگر تو در جنگل سبز بودی، چه آرزویی داشتی؟
صفحه ۱۶ کتاب · دانش زبانی · گفت‌وگو · نوشتاری

دانش زبانی · جمله

کتاب می‌گوید: بیت‌ها از بخش‌هایی تشکیل شده‌اند مثل
«هر یک از بچّه‌ها به سویی رفت.»
هر یک از این بخش‌ها معنی کامل دارد. به این بخش‌ها جمله می‌گویند.
هنگام سخن گفتن یا نوشتن، برای انتقال پیام از جمله استفاده می‌شود.
نمونه از شعر (بیت ۱۹–۲۰):
زنگ تفریح را که زنجره زد ← یک بخش
باز هم در کلاس غوغا شد ← جمله (معنی کامل)
هر یک از بچّه‌ها به سویی رفت ← جمله
و معلّم دوباره تنها شد ← جمله
تمرین ۱ · کدام‌ها جمله‌اند؟

جمله = بخش با معنی کامل که پیام را می‌رساند

از خودت بپرس: آیا این بخش به‌تنهایی پیام کامل دارد؟ عبارت‌های ناتمام جمله نیستند.
تمرین ۲ · بیت کتاب را به جمله بشکن
«هر یک از بچّه‌ها به سویی رفت و معلّم دوباره تنها شد»

چند جملهٔ کامل در این عبارت هست؟

«و» دو بخش را وصل کرده؛ هر بخش را جدا معنی کن.
تمرین ۳ · جمله بساز

با هر گروه کلمه یک جملهٔ کامل بنویس.

الف) شبنم / آفتاب / شدن

ب) معلّم / تنها / شدن

گفت‌وگو

۱. دربارهٔ تعداد جمله‌های بند دوم شعر (بیت‌های ۳ و ۴) گفت‌وگو کنید.
بیت ۳: بچّه‌ها گرم گفت‌وگو بودند / باز هم در کلاس، غوغا بود
بیت ۴: هر یکی برگ کوچکی در دست / باز انگار، زنگ انشا بود
۲. شعر را به صورت نمایش اجرا کنید. نقش‌ها:

فعالیت‌های نوشتاری

• تشخیص شکل صحیح حروف و درست‌نویسی از اهداف املاست.
• در املا از به‌کار بردن واژه‌های «هم‌آوا» به‌جای یکدیگر پرهیز شود.
۱. واژهٔ صحیح را انتخاب کن.

الف) مسلمانان دو ماه محرم و …… را گرامی می‌دارند.

ب) هیچ‌کس او را نمی‌شناسد؛ او در اینجا …… است.

یکی نام ماه قمری است؛ دیگری یعنی «ناشناس / بیگانه».
۲. با حروف م، ح، ر، ز، ت، ی چهار کلمه با ارزش املایی بنویس.
فقط از همین حروف. به کلماتی با «ح» و «م» فکر کن که در املا مهم‌اند.
صفحه ۱۷ کتاب · حکایت

حکایت · اندرز پدر

صورت رسمی حکایت:

فیلترشکن خود را خاموش کنید. بسته به سرعت اینترنت شما فایل صوتی دیر یا زود پخش می‌شود. پنجره‌ای جدا از سایت رسمی رشد باز می‌شود.

یاد دارم که در ایام طفولیت، متعبّد و شب‌خیز بودم. شبی در خدمت پدر — رحمة‌الله علیه — نشسته بودم و همه شب دیده برهم نبسته و مصحف عزیز بر کنار گرفته و طایفه‌ای گرد ما خفته.

پدر را گفتم: از اینان یکی سر برنمی‌دارد که دوگانه‌ای بگزارد. چنان خواب غفلت برده‌اند که گویی نخفته‌اند که مرده‌اند.

گفت: جان پدر! تو نیز اگر بخفتی، به از آن که در پوستین خلق اُفتی.

گلستان · سعدی

واژه‌ها و جملات دشوار · سؤال

اول سعی کن خودت بفهمی. راهنما فقط بعد از ۲ اشتباه باز می‌شود.

۱. «طفولیت» یعنی چه؟
به ابتدای حکایت نگاه کن: «در ایام طفولیت» — وقتی هنوز بزرگ نشده بود.
۲. «مصحف عزیز» در این متن به چه اشاره دارد؟
کتابی که در کنار گرفته و شب‌زنده‌داری با آن بوده — کتاب آسمانی.
۳. «دوگانه‌ای بگزارد» یعنی چه؟
در متن با بیدار شدن از خواب و عبادت صبح مرتبط است.
۴. «در پوستین خلق افتادن» کنایه از چیست؟
پدر می‌گوید خوابیدن بهتر از این کار است — کار ناپسند دربارهٔ دیگران.
۵. پیام اصلی جملهٔ پدر چیست؟
پدر اصلاح خود را با عیب‌جویی از دیگران مقایسه می‌کند.
۶. با زبان امروزی، یک موقعیت شبیه اندرز پدر بنویس.