درس ۱۳ · جمعیت ایران

فصل ۷ · جمعیت و منابع · مطالعات اجتماعی هفتم
صفحه ۷۴ کتاب · جمعیت ایران

جمعیت کشور ما

ایران بیش از ۸۷ میلیون نفر جمعیت دارد. شهر یا روستای شما چند نفر جمعیت دارد؟
روی نقشهٔ منطقه، جمعیت کشورها با دایره‌های مختلف نشان داده می‌شود (هرچه دایره بزرگ‌تر، جمعیت بیشتر).
📘 توضیح تکمیلی
جمعیت یعنی تعداد افرادی که در یک مکان (شهر، استان یا کشور) در زمان معین زندگی می‌کنند. برای مقایسهٔ کشورها هم جمعیت مطلق و هم تراکم مهم است.
جمعیت تقریبی ایران چقدر است؟
صفحه ۷۵ کتاب · تغییرات جمعیتی

رشد جمعیت

اگر تعداد افرادی که متولد می‌شوند بیشتر از کسانی باشد که از دنیا می‌روند → جمعیت افزایش می‌یابد (رشد مثبت).
اگر تولد کمتر از مرگ باشد → جمعیت کاهش می‌یابد (رشد منفی).
📈رشد مثبت
تولد > مرگ
📉رشد منفی
تولد < مرگ
رشد منفی مشکل‌ساز است: جمعیت جوان کم می‌شود، سالمندان زیاد می‌شوند و کشور از نیروی کار و پیشرفت محروم می‌شود.
ایران در بین همسایگان پرجمعیت است؛ با این حال به دلیل وسعت و منابع فراوان، با برنامه‌ریزی مناسب امکان افزایش جمعیت تا دو برابر برای ایرانی آبادتر و قوی‌تر وجود دارد.
رشد مثبت جمعیت یعنی؟
صفحه ۷۶ کتاب · پراکندگی جمعیت

جمعیت در کجا متراکم‌تر است؟

۱. تهران و شهرهای بزرگ

  • جمعیت زیاد → آلودگی هوا، ترافیک، آلودگی صوتی، هزینهٔ بالاتر زندگی

۲. جلگه‌های کنارهٔ دریای خزر

  • دومین ناحیهٔ پرتراکم · باران کافی · آب فراوان · هوای معتدل · خاک حاصلخیز · کشاورزی رونق دارد

۳. خوزستان

  • به دلیل منابع نفت و گاز جمعیت جذب کرده

۴. کوهپایه‌های البرز و زاگرس و دشت‌های حاصلخیز

  • هر جا خاک خوب و بارندگی کافی باشد، شهر و روستا شکل گرفته
نواحی کم‌جمعیت: دشت کویر و لوت (کمبود بارش و آب‌وهوای خشک)
چرا جلگهٔ خزر پرتراکم است؟
صفحه ۷۷ کتاب · شهر و روستا

شهرنشینی و روستانشینی

طبق سرشماری ۱۳۹۵: بیش از ۷۰٪ مردم در شهرها و کمتر از ۳۰٪ در روستاها زندگی می‌کردند.
روستاییان با تلاش خود نقش بسیار مهمی در کشاورزی و اقتصاد کشور دارند و باید سپاسگزار آن‌ها باشیم.
بیش از ۱۲۰۰ شهر در ایران وجود دارد. پرجمعیت‌ترین شهرها: تهران، مشهد، کرج، اصفهان، تبریز، شیراز، اهواز، قم.
شهر
۷۰٪
روستا
۳۰٪
بیشتر مردم ایران کجا زندگی می‌کنند؟
صفحه ۷۸ کتاب · فعالیت و جمع‌بندی

فعالیت · پیام درس

✏️ فعالیت — جدولی با دو ستون رسم کن: نام ناحیه و عوامل مؤثر در پراکندگی جمعیت. مثال: دشت کویر و لوت → کمبود بارش و آب‌وهوای خشک
دو ناحیه و عامل جمعیت آن‌ها را بنویس:
پیام اصلی درس ۱۳؟
📌 پیام درس
جمعیت ایران بیش از ۸۷ میلیون است · پراکندگی آن به آب، خاک، معادن و شهرها بستگی دارد · رشد متعادل و برنامه‌ریزی برای آبادانی کشور مهم است.